Kan iedereen die dat wil aan het werk in Nederland? Zijn er voldoende passende banen?
Wat komt er terecht van de tien jaar oude Participatiewet? Die wet verving in 2015 de bijstandswet, de Wajong en de Wet sociale werkvoorziening. Doel was zorgen dat mensen met een arbeidsbeperking naar vermogen aan de slag kunnen én bestaanszekerheid hebben.
Het eerste dat opvalt is dat veel mensen met een handicap én arbeidsvermogen weinig aan de Participatiewet hebben. Óf zij vallen buiten de doelgroep. Dat geldt bijvoorbeeld voor niet-uitkeringsgerechtigden en schoolverlaters uit het speciaal onderwijs. Óf zij hebben geen recht op langdurige ondersteuning bij het vinden en behouden van werk. Zo is een jobcoach voor maximaal drie jaar. Ook de begeleiding van medewerkers met een psychische kwetsbaarheid is beperkt. Bovendien nemen werkgevers geen mensen met een beperking in dienst wanneer zij daar geen of alleen kort een financiële tegemoetkoming voor krijgen.
Minder inkomen
Aan de Participatiewet hangen veel uitvoerders, regels, instrumenten en financiële middelen. Veel werkgevers en re-integratieorganisaties zien door de bomen het bos niet meer. Als tijdens de uitvoering een probleem opduikt, komen er zelfs regels bíj en ontstaan weer nieuwe problemen. Zo kun je dankzij het instrument Simpel Switchen de stap van dagbesteding naar beschut werk zetten en vice versa. Mooi! Totdat blijkt dat met het terug switchen je inkomen omlaag gaat.
Het Sociaal Cultureel Planbureau oordeelde in 2019 vernietigend over de Participatiewet. De kans op arbeidsdeelname voor mensen die vroeger in sociale werkplaatsen werkten, neemt áf in plaats van toe. Jonggehandicapten hebben weliswaar meer kans op een baan als voorheen maar zij verdienen minder dan vóór de wet. Voor bijstandsgerechtigden nam de kans op een baan slechts toe met 1%. Het ging echter meestal om tijdelijke contracten in deeltijd. Vooral mensen met een zogenoemde ‘lage loonwaarde’, psychische problematiek of een verstandelijke beperking vallen buiten de boot.
Waardevol werk
Ondanks de knellende regels rond passend werk, inkomen en zorg zijn veel gemeenten, bedrijven en zorgorganisaties creatief. In het hele land zijn er waardevol werkprojecten voor mensen met een beperking. Ook voor cliënten die in een zorginstelling wonen en mensen met psychische problematiek die nooit eerder werkten. Soms stromen zij vanuit een beschutte werkplek zelfs door naar een reguliere (parttime)baan.
Deregulering
Nederland ondertekende het VN-Verdrag Handicap. Dat betekent dat belemmeringen voor meedoen in de maatschappij moeten worden weggenomen. In de sport, de openbare ruimte én wat werk betreft. Achtereenvolgende kabinetten met CDA en VVD werkten aan deregulering voor het bedrijfsleven. Minder regels, meer vrijheid. Aan het nog te vormen kabinet-Jetten de schone taak ook de onontwarbare kluwen van regels rond maatschappelijke en arbeidsparticipatie van mensen met een beperking te ontwarren. Zodat iederéén naar vermogen mee kan doen. En er voor iedereen een passende werkplek is én bestaanszekerheid.
.
Geef een reactie