Annemiek Onstenk Journalist

tekst, redactie & research

Annemiek Onstenk

Wilders? Spreekt u mee.

door

W: ‘U spreekt met de Hulpactie Haïti, wat kan ik voor u doen?’

O: ‘Ik wil mijn donatie doorgeven en de organisatie een tip aan de hand doen.’

W: ‘Welk bedrag wilt u doneren en wat is uw tip?’

O: ‘Ik ben zzp’er en heb deze week aangifte omzetbelasting over 2009 moeten doen. Ik zat net onder de grens waarop je btw afdraagt. Gelukkig maar, nu kan ik dat bedrag aan hulporganisaties in Haïti geven. Misschien kan de belastingdienst de omzetbelasting over 2009 van alle kleine zelfstandigen tot een bedrag van €1500,= per zzp’er aan Haïti schenken? Uw stem lijkt overigens sprekend op die van Geert Wilders.’

W: ‘Spreekt u mee.’

O: ‘Huh, u bij een hulpactie voor een straatarm zwart land?! Wat een verrassing!’

W: ‘Ja, voor noodhulp maak ik een uitzondering. Het gaat hier om een natuurramp, dan help je elkaar.’

O: ‘U leidt noodgedwongen een heel beschermd bestaan, dus krijgt al het nieuws vast vooral via die vermaledijde media. Heeft u op tv gezien dat er vanmiddag ruim honderd Haïtiaanse kinderen zijn aangekomen in Nederland, waarvan de meeste zijn geadopteerd en hier blijven?’ 

W: ‘Ze zijn welkom.’

O: ‘De immigratiestop uit niet-westerse landen voor vijf jaar die u bepleit, geldt niet voor hen?’

W: ‘Het zijn onschuldige kinderen.’

O: ‘Dat immigranten de eerste tien jaar van hun verblijf in Nederland geen recht op een uitkering hebben, zoals u voorstelt, geldt ook niet voor hen?’

W: ‘Ze zullen behandeld worden als alle andere adoptiekinderen van buiten Nederland en de EU.’

O: ‘En het maakt niet uit wat ze kosten? Of verwacht u dat kinderen uit een katholiek land minder problemen opleveren dan uit een islamitisch land?

W: ‘Mevrouw, ik moet weer eens verder, er willen meer mensen doneren.’

O: ‘Nog één ding, meneer Wilders. Een deel van Haïti is met de grond gelijk gemaakt, letterlijk. Als volwassen landgenoten de Haïtiaanse kleintjes willen volgen, wat dan?’

W: ‘Mijn partij is tegen het open deurbeleid van Nederland. Nederland is vol. Ik wil niet dat vreemdelingen blijven toestromen. Het zijn gelukszoekers, daarvan hebben we er nu genoeg. Maar ik zit hier nu als mens, mevrouw, niet als PVV-leider. Blijft u aan de lijn, dan noteren we uw gegevens. Goedenavond mevrouw.’

De Bilt omzeilt aanbesteding thuiszorg

door

Zorg + Welzijn – 2010

Na gemeente Raalte heeft nu ook De Bilt thuiszorg die niet Europees is aanbesteed. De gemeente zocht aanbieders die huishoudelijke hulp, zorg én welzijnsdiensten leveren. Het pakket is onderhands aanbesteed aan enkele lokale zorgorganisaties.

 In 2007 start De Bilt in twee wijken met een innovatief proefproject, MENS, om zorg en welzijnsdiensten ter ondersteuning van het zelfstandig wonen dichter bij de mensen te brengen. Het gemeentebestuur vindt de bestaande hulp te versnipperd en verkokerd. Hulpen in de huishouding van verschillende thuiszorgorganisaties komen stofzuigen, verzorgenden van weer andere organisaties helpen met de steunkousen en verpleegkundigen komen medicijnen verstrekken. Verantwoordelijk zorg- en welzijnswethouder Herman Mittendorff: ‘Het is te gek voor woorden dat er in één straat zoveel zorgaanbieders aan de deur komen, ieder op het eigen brommertje, zonder dat zij samenwerken of van elkaar weten wat ze doen.’ Dat moet anders, vindt het gemeentebestuur, en de Wmo biedt daarvoor de kans. Gemeenten regelen de thuiszorg sinds de wet van kracht is immers zelf en hebben daardoor een sturingsinstrument in handen.

Om draagvlak te creëren voor afstemming en integrale zorg vanuit een centrale locatie in de buurt start de wethouder overleg met tientallen lokale en regionale welzijnsstichtingen, zorgaanbieders, woningcorporaties en vrijwilligersorganisaties. Zij onderkennen het probleem en elf partners tekenen een convenant voor samenwerking. Daarna scheiden de geesten zich echter. Het werken vanuit één team, met huishoudelijke hulpen, verzorgenden en verplegenden van verschillende zorgaanbieders, stuit op grenzen en bezwaren. De ene organisatie zegt op een andere schaal te werken dan op wijkniveau, de ander dat men moeilijk met de concurrent kan samenwerken, etc.

Wel wordt in de twee proefwijken een wijkservicecentrum opgezet, met een Helpdesk waar bewoners hun hulpvraag voor kunnen leggen en een Adviseur wonen, welzijn en zorg om de klant naar de gewenste zorgaanbieder te leiden.

Aanbestedingskalender

Als het niet lukt zorgaanbieders vrijwillig samen te laten werken in integrale teams, gooit de gemeente het over een andere boeg. Op 1 november 2009 lopen de contracten voor thuiszorg af. B & W besluit aan de nieuw te contracteren thuiszorgorganisaties de eis te stellen zowel huishoudelijke hulp als persoonlijke zorg en verpleging te leveren. Ook moet men bereid zijn integrale zorg te bieden vanuit een locatie in de buurt, zoals de wijkservicecentra in de proefwijken. Het onderscheid tussen de verschillende soorten hulp en zorg vervalt, er komt één uurtarief van 25,50 euro per uur. Alleen huishoudelijke taken (zogenoemde A-diensten) moeten Europees worden aanbesteed, zorg en maatschappelijke diensten (B-diensten) niet verwijzen naar eerder artikel Z + W?.

De combinatie van de verschillende diensten kan De Bilt dus onderhands aanbesteden. De gemeente meldt op de (digitale) aanbestedingskalender in Brussel dat De Bilt dat van plan is en wacht vervolgens af of er (benadeelde) aanbieders van huishoudelijke hulp zijn die bezwaar aantekenen. Dat gebeurt niet, waarna de weg vrij is zaken te doen zoals de gemeente wil. Men deelt De Bilt in vier wijken in, neemt integrale wijkteams als voorwaarde op in het bestek en biedt lokale/regionale zorgaanbieders aan elk een (of twee) wijken voor z’n rekening te nemen. Dat betekent dat alleen thuiszorgorganisaties in aanmerking komen die zowel huishoudelijke hulp als AWBZ-zorg kunnen leveren. Mittendorff: ‘Er waren er zes die dat graag wilden en konden. We hebben er drie uitgekozen die het best aan onze eisen voldoen: Cordaan, Beeuwkes en De Bilthuysen. Met hen hebben we prijsafspraken gemaakt en een overeenkomst voor vier jaar afgesloten.’

Toekomst

De elf samenwerkingspartners van het innovatieproject MENS blijven ondertussen bij elkaar komen. Men wil nog meer leun- en steundiensten koppelen aan de integrale wijkteams, zoals 24-uurs zorg in de wijk, specialistische zorg aan huis en een wijkrestaurant. Daar werkt men samen aan. In de toekomst kunnen mogelijk ook scholieren hun maatschappelijke stage lopen bij de wijkzorgteams.

In De Bilt werken geen huishoudelijke hulpen meer van andere organisaties dan van de drie genoemde, maar wel verzorgenden en verpleegkundigen van andere AWBZ-zorgaanbieders. De gemeente heeft immers geen instrument ook de AWBZ-zorg te sturen. Maar als de hulpbehoevende bewoners in alle wijken een voorkeur hebben voor integrale zorg en Cordaan, Beeuwkes of De Bilthuysen hun werk goed doen, is dat een kwestie van tijd.

Zorg + Welzijn, 2010

Miao

door

Het afgebeelde kostuum is ambachtelijk vervaardigd door textielstudente Nasia Burnet van de Koninklijke Academie Beeldende Kunsten in Den Haag. Alle gebruikte stoffen zijn natuurproducten – katoen, linnen en zijde – die ze in natuurlijke kleuren heeft geverfd. De windsels en banden om middel, armen en benen heeft ze zelf geweven en vervolgens met patronen van minuscule geborduurd kruissteekjes versierd. De rok is geplisseerd en was eerst een lap stof van zeven meter.

Nasia heeft er twee maanden aan gewerkt. ‘Ik had één maand nodig voor onderzoek naar de achtergronden van het kostuum en één maand voor het maken ervan.’ Het kostuum wordt gedragen door meisjes en jonge vrouwen van het Miao volk in de Chinese binnenlanden, tijdens feestelijkheden rond zogenoemde ‘paringsrituelen’.

Ze heeft niet alleen over de Miao gelezen. Toen het folkloristische kostuum af was, is ze naar China gereisd om de Miao in de bergen op te zoeken en nieuwe stoffen te kopen. Toevallig waren toen ook de jaarlijkse feesten aan de gang waarop de bewuste kostuums worden gedragen. De reis heeft grote indruk gemaakt. Nasia: ‘Het volk leeft tamelijk geïsoleerd in de bergen, zonder elektriciteit. De mensen zijn ooit daarheen verjaagd – of gevlucht, het is maar hoe je het bekijkt – omdat ze hun eigen cultuur wilden behouden. Zij doen er zelf wel twee jaar over om een kostuum als dit te maken. Men moet immers het hele proces, van katoenplantje tot product, zelf doen. Aan de kleuren en prints kun je zien waar de Miao vandaan komen, die vertellen hun geschiedenis. In de patronen zijn dieren en planten verwerkt en ook de kleuren zijn uit hun omgeving.’

Het maken van kleding zit in Nasia’s familie. Haar Surinaamse oma doet het ook en heeft een winkeltje in Paramaribo. Maar Nasia vindt de Chinese kleuren mooier. Wat haar ook aanspreekt is dat er veel ‘gevoel’ zit in de kostuums. ‘Mensen zullen er wel wat zuiniger op zijn dan wij met onze wegwerpspullen. Bij ons is repareren duurder dan iets nieuws kopen.’

Het contrast is groot. China, grootleverancier van kleding en textiel in Europa, vaak goedkope massaproductie, dus onderwerp van onze wegwerpcultuur en dan, in onherbergzame binnenlanden, zoiets fraais als afgebeeld kunststuk. Maar dat is dan weer Made in Holland.

Winteropvang

door

Vreedzaam zitten de daklozen bij elkaar.  De nachtopvang bij het Amsterdamse Centraal Station is in een relatief kleine ruimte. De eerste uren na openingstijd (20.00u) schuiven de meeste aanwezigen aan bij een van de tegen elkaar geschoven tafels. Er wordt erwtensoep en brood met vleeswaren gegeten, thee of koffie gedronken, gerookt en, door enkelen, gepraat. Eén man stalt zorgvuldig zijn die dag verzamelde sigarettenpeuken voor zich uit. Een ander haalt vier pakjes gerookte paling van de HEMA uit z’n tas, eet er één leeg en legt drie pakjes in de koelkast. De enige vrouw in het gezelschap houdt zich afzijdig. Ze drinkt veel thee, maar wil niks eten. De drie pc’s, die in een muur zijn ingebouwd, zijn constant bezet.

De mensen die deze avond beschutting zoeken tegen de aanhoudende vrieskou vormen een bont gezelschap. Oost-Europeanen, (Surinaamse) Nederlanders, Engelsen, een Italiaan, een Duitser, een Algerijn en een Fransman. Zij hebben zich ’s middags bij het Amsterdamse Leger des Heils  opgegeven voor een slaapplaats. Om te voorkomen dat bijvoorbeeld een luidruchtige alcoholist iedereen ’s nachts wakker houdt, is er geen vrije inloop. Vrijwilligers van de Regenboog en Amsterdamse Vriendendiensten laten alleen mensen binnen die zich hebben aangemeld. Mensen die op de bonnefooi langskomen, kunnen er pas in als ’s avonds laat blijkt dat er slaapplaatsen onbezet blijven.

Onderling en tegenover ons, vrijwilligers, maakt men zich vooral in het Engels verstaanbaar. Niet alleen de afkomst van de bezoekers is divers, ook hun achtergrond verschilt. Een Nederlandse man zwerft al 25 jaar en heeft het naar eigen zeggen prima naar zijn zin. Een andere Nederlander zegt dat hij ook bij vrienden kan slapen, maar dat hij naar de nachtopvang moet om recht op zijn daklozenuitkering te houden. Twee Polen zijn naar Nederland gekomen om geld te verdienen. Zij hebben seizoensarbeid gedaan in de bloementeelt, zitten nu zonder werk en kennelijk ook zonder geld en onderdak. Eén van hen is stratenmaker en wil als het lente wordt weer aan de slag. De vrouw, die graatmager is en wellicht verslaafd, komt uit Hongarije. De Duitser slaapt doorgaans op een woonboot, maar omdat daar geen kachel is drijft de kou hem naar de winteropvang. 

Drie mannen verheugen zich over het vooruitzicht dat zij de volgende dag hun vriendin weer zullen zien. Een van hen tovert een mooi zwart lingeriesetje uit zijn koffer, dat hij zijn geliefde morgen wil geven. Maar het kan ook zijn dat hij alleen de lingerie heeft en nog een vrouw zoekt die daarin past.

De activiteitencoördinator van de opvang, die zich voorstelt als ‘Serviër zonder land’,  is al de hele dag bezig in het pand. Hij vertelt dat een aantal van de slapers ook overdag komt en dan meewerkt met het schoonmaken van de ruimte of met de veegploeg buiten de omgeving  netjes houdt.

Als de avond vordert, daalt de ene na de andere bezoeker af naar de kelder, waar de door het Rode Kruis geleverde veldbedden worden bewaard. De meesten mensen zetten zelf hun bed op. Tafels en stoelen worden opgestapeld, zodat er plek is voor twintig bedden. Rond half tien liggen de eersten al onder de rode wollen deken die er voor iedereen is.  Een enkeling houdt zelfs z’n schoenen aan in bed. De sigarettenpeukenverzamelaar, die de hele avond geen woord heeft gezegd, slaapt in met een peuk in z’n mondhoek. De Hongaarse ligt half verscholen achter een muur in een hoekje van de ruimte. De Duitser rolt zijn slaapzak uit op de grond. Hij is zelfvoorzienend, een bed heeft hij niet nodig. De overige aanwezigen roken en praten nog wat met gedempte stemmen. Ze drinken cactroentjes, limonade met cactus- en citroensmaak. Om elf uur gaan de pc’s en lichten uit en wie dan nog wil roken, trekt zich terug in de hal.

Iets voor middernacht komen de laatste, Engelstalige gasten binnen. De keuken is dicht, maar ik geef ze een clandestiene kop erwtensoep en brood met kaas. De geluiden doen ook anderen weer opstaan. Ze komen vragen om een boterham met pindakaas. Tot de nachtwacht, die ons aflost, hen terugjaagt in bed en maant tot stilte.

Dit zijn dus de ‘gelukszoekers’ waar sommige politici het over hebben, denk ik aan het einde van mijn dienst. Aardige mensen. Ging iedereen maar zo met elkaar om in Nederland. Ze kunnen alleen het bordje ‘Verboden te roken’ niet lezen.

Treinloze zondag

door

Ach, als Joop den Uyl eens zou terugkeren en de stand der dingen overzag. Bankiers die de bonusdraad weer oppakken, crisis of geen crisis, terwijl Wouter Bos, een van zijn nazaten, nog zo had gezegd de over the topsalarissen aan te zullen pakken. Een FNV-voorzitter voor wie zelfs samenwerking met Geert Islam Wilders niet te dol is om zich te manifesteren tegen de verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd tot 67 jaar. Zorginstellingen en woningcorporaties die in moeilijkheden raken, mede omdat bestuurders (vaak van PvdA-huize) hun sociale taak niet naar behoren vervullen en graan voor eigen gewin meepikken. Collectanten van de Nederlandse Hartstichting die een jaar hebben gecollecteerd om de hartstikke goeie vertrekregeling van de vorige directeur te kunnen betalen. Ministers die de gevaren en gevolgen van de Q-koorts eerst onderschatten en vervolgens met paardenmiddelen bestrijden. Een ministerie dat een megacampagne op touw zet tegen de Mexicaanse griep; dat groot vaccins inkoopt en vervolgens een deel doorverkoopt; dat kleintjes eerst niet en dan weer wel laat inenten, met twee prikken, terwijl achteraf blijkt dat één prik ook afdoende was geweest. Ik denk dat Joop den Uyl ons een treinloze zondag zou adviseren, waarop de NS/ProRail onderhoudswerk kan doen zodat reizigers doordeweeks niet in de kou staan.