Annemiek Onstenk Journalist

tekst, redactie & research

Zorg & welzijn

Eigen Krachtmeting

door

Eigen Kracht conferenties in families/gezinnen of buurten die dreigen te kapseizen, zijn hot. Simpelweg omdat ze werken én goedkoop zijn. Een gezin dat in de problemen zit of buurtbewoners die met elkaar overhoop liggen, nodigen hun netwerk rond de tafel, praten (uit) en maken afspraken over onderlinge steun en praktische oplossingen. Ongeveer 1000 gezinnen per jaar doppen op het ogenblik min of meer op eigen kracht hun boontjes, mét hun familie, vrienden en buren dus. Afgaand op de berichten op de site van de Eigen Kracht Centrale tot ieders genoegen. Sociale winst is dat er krachten worden aangesproken die weinigen voor mogelijk hielden en dat families/buurten zelf de regie houden. Ze komen niet aan een ‘hulpinfuus’ te liggen, zoals sommigen dat tegenwoordig denigrerend noemen. Noch raken ze verstrikt in slecht functionerende ketenzorg van -tig, langs elkaar heen werkende instellingen. En dan zijn er nog de financiële voordelen, want goedkoper dan ‘eigen kracht’ is er niet. Bij Eigen Kracht conferenties kan zelfs de coördinator een vrijwilliger zijn. Samenredzaamheid past in het zorg- en welzijnsbeleid van vandaag, ja, ís dat beleid: eerst eigen verantwoordelijkheid nemen en in eigen omgeving hulp zoeken, en pas als dat onmogelijk is een beroep doen op professionele zorgverleners. Wie kan tegen zelf- en samenredzaamheid zijn, niemand toch? Fantastisch!

Maar wat er mensen in het netwerk aanschuiven die het erg met zichzelf hebben getroffen, de wijsheid in pacht (denken te) hebben en het betreffende gezin/de buurt wel eens zullen vertellen hoe men de problemen moet oplossen? Dan is eerder sprake van een Eigen Krachtmeting. En wat als het bewuste gezin de vuile was juist níet tussen familieleden, vrienden en buren wil ophangen? En buurtbewoners het liefst hun eigen leven leiden en verder met rust willen worden gelaten? Eigen Kracht wordt erg rooskleurig voorgesteld, geromantiseerd en geïdealiseerd, alsof het een panacee is voor alle tekortkomingen van professionele inzet. Je hoeft maar naar De Rijdende Rechter te kijken om te weten hoe buren elkaar het leven zuur kunnen maken. Als professioneel paternalisme plaats maakt voor onprofessioneel paternalisme en deskundige bemoeizorg ondeskundige bemoeizucht wordt, met sociale controle als bonus, dan ben je als buurt of gezin verder van huis. Figuurlijk dan, want in werkelijkheid haal je de ellende juist in huis. Letterlijk.

Coalitie Eropaf

door

Twee jaar geleden werd de Coalitie Erbij gepresenteerd, een Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid. Dat klonk als een Deltaplan. Eenzaamheid is een groeiend, maar grotendeels onzichtbaar probleem. En eenzame mensen zijn moeilijk te bereiken. Uit onderzoek blijkt dat in Nederland rond een miljoen mensen sterk vereenzaamd zijn of zich erg eenzaam voelen. Coalitie Erbij is een landelijk samenwerkingsverband van dertien vrijwilligers- en belangenorganisaties en maatschappelijk betrokken bedrijven, onder wie de Zonnebloem, Humanitas, het Nationaal Ouderenfonds en de KPMG. Zij willen dat eenzaamheid meer politieke aandacht krijgt, dat er meer onderzoek naar wordt gedaan en, vooral, dat Nederland er de strijd tegen aanbindt. De bundeling van krachten en interne kruisbestuiving leidden tot nieuwe initiatieven, zoals een jaarlijkse Week tegen Eenzaamheid. Bestaande organisaties als Burendag en Van Harte restaurants kregen een impuls iets extra’s te doen aan eenzaamheid.

Als aanjager lijkt de Coalitie Erbij meerwaarde te hebben. Ze bereikt professionals, politici en de publieke opinie en dat zal de schil rondom mensen die eenzaam zijn mogelijk versterken. Maar heeft de doelgroep zelf baat bij deze inspanningen, meer dan van de deelnemende, actieve organisaties afzonderlijk? Een woordvoerder van Coalitie Erbij laat weten dat men er nog niet in is geslaagd de ambities waar te maken. ‘De intenties zijn er wel, maar die komen er onvoldoende uit. Dat komt door geldgebrek en moeizame fondsenwerving. We hebben contact met tientallen gemeenten, zij blijken niet te weten wat ze tegen eenzaamheid kunnen doen. Coalitie Erbij zelf organiseert geen concrete acties of activiteiten.’ Oef, dat klinkt minder veelbelovend als het leek. Laat de goede bedoelingen van Coalitie Erbij niet verzanden in bureaucratie. Een overaanbod zonder de vraag te bereiken, laat staan de beantwoorden: dat is ouderwetse politiek. Ga op de mensen zelf af!