Weblog

Proud is de naam van een nieuwe belangenvereniging van en voor ‘sekswerkers uit de erotische dienstverlening’ in Nederland, zoals de website vermeld. De oude belangenvereniging, de Rode Draad, ging enkele jaren geleden failliet. Proud vecht voor ‘meer rechten, betere werkomstandigheden en positievere beeldvorming rond sekswerk’ en wordt daarbij ondersteund door wetenschappers en (mensenrechten)activisten.

Dat Proud geen rekening kan openen bij de duurzame Triodosbank maakt duidelijk wat het huidige klimaat is rond prostitutie in Nederland. Triodosbank heeft als missie ‘dat iedereen gelijke rechten moet hebben en de vrijheid om persoonlijke ontwikkeling en economische belangen na te streven, en daarnaast zijn verantwoordelijkheid moet nemen voor de gevolgen van zijn handelen voor de maatschappij en het milieu.’ Dat geldt kennelijk niet voor sekswerkers.

Prostituees ontbreekt het aan gelijke rechten en mede daardoor is de kans op seksueel geweld, machtsmisbruik, vrijheidsberoving en andere gruwelijkheden in de prostitutie groot. Kernwaarden van Triodos zijn onder andere ‘de wet respecteren en naleven, in elk land waar we actief zijn’ en ‘mensenrechten respecteren in verschillende samenlevingen en culturen.’ Dat sekswerkers meestal zijn uitgesloten van die rechten en de wetgever (volwassen) prostitutie in Nederland toestaat, telt niet? Die rechteloosheid (wel belasting betalen, maar geen krediet kunnen krijgen of bedrijfsruimte huren bijvoorbeeld) is juist de reden dat er belangenverenigingen zijn, net als voor werkenden in andere branches. Triodos geeft als reden dat Proud ‘geen diensten verleent aan zakelijke relaties die zich met hun activiteiten in de sector pornografie begeven’. Let wel, het gaat Proud om vakbondsactiviteiten, zoals voorlichting over rechten en regelingen.

Mensenhandel, gedwongen prostitutie en sekswerkers die slachtoffer zijn van bendes/maffia; ze zijn volop in het nieuws. Tussen de 20-80% van de vrouwen zou het werk gedwongen doen, zelfs over de cijfers lopen schattingen en meningen uiteen. Overheden, politie, justitie en hulpverlening slagen er niet in vrouwenhandel en gedwongen prostitutie met bestaande wetten tegen misstanden en geweld substantieel tegen te gaan, laat staan te voorkomen. Daarom bindt men de strijd aan met prostitutie als zodanig. Zo is de prostitutiezone in Utrecht gesloten, die in Amsterdam drastisch gekrompen, zonder dat er veilige werkplekken voor terugkwamen. In Alkmaar, Den Haag en Eindhoven deed de politie invallen in rosse buurten en nam alle prostituees mee voor verhoor, vrijwel zonder ‘vangst’ van criminelen.

Je zou denken dat (ex-)sekswerkers die het heft in eigen hand (willen) nemen en voor hun rechten opkomen, juist alle steun verdienen. Met de criminalisering van prostitutie, het framen van prostituees als louter slachtoffers, hen uitsluiten van rechten en het verachten en publiek vernederen van seksueel zelfbewuste vrouwen (‘kankerhoer’ op straat is geen compliment) zijn we terug bij af.

Als het de autoriteiten niet lukt van om gedwongen prostitutie en vrouwenhandel van bovenaf een halt toe te roepen, dan ga je toch niet de strijd voor gelijke rechten van onderop dwarsbomen? De vrouwen (en mannen) die hun arbeids- en leefomstandigheden willen verbeteren hebben steun nodig, net als de vrouwen die tegen haar wil in de prostitutie werken.

Werkloosheid maakt een groot aantal mensen depressief en dus is werk een goed medicijn, betoogt Rotterdams hoogleraar Lex Burdorf tijdens een bijeenkomst over Armoede en zorg in Pakhuis de Zwijger Amsterdam. Hij doet veel onderzoek naar sociaaleconomische gezondheidsverschillen en komt met opzienbarende cijfers. Zo is de levensverwachting van een hoogopgeleide man 81, van een laagopgeleide man 75. Gaat het om een gezonde levensverwachting, d.w.z. de tijd zonder grote gezondheidsproblemen, groeit het verschil tussen de twee mannen tot 19 jaar. Voor de hand liggende resultaten zijn dat zwaar werk tot gezondheidsproblemen en vroegtijdig uitvallen leidt en dat mensen met werk zich gezonder voelen dan mensen zonder werk. Dat vrouwen, werkzoekenden/werknemers met een migrantenachtergrond (van hun ouders) en mensen met een beperking extra benadeeld zijn, is ook bekend. Zij ondervinden discriminatie op de arbeidsmarkt en zijn in groten getale werkloos; beide factoren hebben niet alleen gevolgen voor hun financiële bestaanszekerheid, ook voor hun (ervaren) gezondheid.

Lex Burdorf vraagt echter aandacht voor een andere groep: de 50+’er. ‘Houdt hen aan het werk,’ betoogt hij, want ‘als ze er eenmaal uit vliegen, komen ze nooit meer aan de slag’. Hij durft te stellen dat de overheid met het huidige AOW-beleid, met verschuivende pensioneringsleeftijden, gezondheidsverschillen bevordert. Mensen (hij bleek mannen te bedoelen) die een baan hebben, kachelen wel door tot hun 66^ste of 67^ste, zegt hij, maar het duurt dus langer tot er vacatures vrijkomen. Hij pleit voor een duurzaamheidstempel voor bedrijven en instellingen waar werknemers prettig doorwerkend en gezond hun pensioen halen.

Werk is een goed of misschien wel het beste medicijn. Maar dat moet dan wel beschikbaar zijn. Voor de Have Nots is een multidisciplinaire aanpak geboden. Volgens Lex Burdorf zijn sociale cohesie in de wijk, armoede en werk bepalend voor iemands positie en kansen, dus zijn interventies nodig op alle drie terreinen tegelijk. Diensten en organisaties op het gebied van zorg, arbeidsmarkt en sociale problematiek moeten samenwerken. ‘Ontschotten dus,’ meent de hoogleraar want ze werken nu onvoldoende geïntegreerd.