Annemiek Onstenk Journalist

tekst, redactie & research

Weblog

Jongeren te huur

door

Beveiligingsmedewerkers van een kantoor kijken van afstand verschrikt toe. Akelig vloekend en dreigend dienen enkele jongeren een klagende buurtbewoner van repliek. ‘Hoe hij het in z’n hoofd haalt hen aan te spreken op hun “teringherrie”. ‘Wij wónen hier en chillen waar we willen, gi.’ Wat de medewerkers niet weten is dat dit een nepruzie is, gespeeld door kersvers gediplomeerde trainingsacteurs van The Crew. De boze buurman die de luidruchtige hangjongeren aanspreekt op hun gedrag, is hun opleider. Buurman krijgt lik op stuk omdat hij hen ‘fout’ benadert. Doet hij het ‘beter’, dan veranderen de zogenoemde ‘straatterroristen’ in jonge gasten die goed aanspreekbaar zijn en met humor afscheid nemen.

Parkeerwachten, loketmedewerkers, politieagenten, zorgverleners, toezichthouders in voetbalstadions of straatcoaches: ze zijn allemaal wel eens op cursus geweest hoe om te gaan met agressie van jongeren tijdens de uitoefening van hun functie. Cursusleiders worden meestal bijgestaan door acteurs die jongeren spélen. Het Amsterdamse trainingsbureau RadarVertige leidde zes jongeren uit de doelgroep zelf op tot trainingsacteur. Zij kennen de straatcultuur uit eigen ervaring. Het bureau wil (werkloze) jongeren met een uitkering een kans geven, maar ook tegenwicht bieden tegen vooroordelen over jongeren. Ze zouden niet gemotiveerd zijn, ongedisciplineerd en ongemanierd. The Crew bewijst het tegendeel. De zes jonge mensen die deze week hun diploma kregen, zijn gedreven en getalenteerd. En als je hen gewoon normaal bejegent nog leuk en aardig ook. Ice is één van hen. Hij is van ver gekomen en zat verschillende keren in de bak. Maar deze ‘kans op een beter leven’, zoals hij zegt, kon hij niet laten lopen: via de Dienst Werk en Inkomen bij RadarVertige een opleiding van vier maanden volgen om, in plaats van een uitkering te ontvangen, zelf de kost te verdienen als trainingsacteur. Intimidatie (en erger) is z’n specialiteit: ‘Als ze een agressief iemand zoeken, ben ik de nummer 1.’ Ice is, bij wijze van stage, al bij verschillende opdrachtgevers geweest, waaronder Bureau Jeugdzorg in Emmen. Hij trekt als acteur naturel van leer als een zorgverlener een verkeerde insteek of toon kiest in een probleemsituatie met een jongere en geeft achteraf feedback. ‘Wij kunnen uit eigen ervaring aangeven welke benadering werkt en welke niet, en waarom dat zo is.’

Hij en de andere jonge, streetwise trainingsacteurs van The Crew hebben een tijdelijk (met uitzicht op vast) dienstverband bij RadarVertige.  Ze zijn aldaar in te huren door publieke diensten en (non-profit) organisaties als de politie, openbaar vervoerbedrijven, organisaties met baliefuncties, welzijns- en onderwijsinstellingen.

www.radarvertige.nl

Samen slapen aan de Warmoesstraat

door

Van 1 tot en met 4 mei kampeerden vier kunstenaars en vier politici aan de Amsterdamse Warmoesstraat: Salima Belhaj van D66, Carolien Gehrels van de PvdA, Ruud Nederveen (afgewisseld door Michiel van Wessem) van de VVD, Mariko Peters van GroenLinks en de kunstenaars Nicoline van Harskamp, Jeanne van Heeswijk, Hans van Houwelingen en Jonas Staal. Vier dagen en drie nachten waren ze, bij wijze van kunstproject, tot elkaar veroordeeld. Doel: ‘bestaande dogma’s doorbreken en vertrouwde agenda’s neerleggen’ of, om met Mariko Peters te spreken, kunstenaars en politici aan te zetten hun ‘boerka’s af te werpen’. Plaats van handeling: kunstcentrum W139, naast de Condomerie in de Warmoesstraat, dat was ingericht met een vergadertafel, eettafel, acht koepeltentjes op pallets en één douche. Het Amsterdamse collectief Metahaven verzorgde het design, de maaltijden, een tentoonstelling en de communicatie met de buitenwereld.

Het proces verbaal, dat op een scherm buiten het ‘laboratorium’ of thuis op internet te volgen was, vermeldde geen namen van sprekers, omdat het resultaat van het experiment één geheel moest worden. Uit de flarden van discussies die ik, zijdelings, heb gevolgd, valt de herkomst wel te raden. De PvdA-wethouder die voormalig voorman Joop den Uyl aanhaalt met ‘de nood van de kunst is de nood van de samenleving’. De vertwijfeling van de kunstenaar die het ‘toch wel shocking’ vond zich te realiseren ‘hoe belangrijk het is voor politici is om macht te hebben’. Om mee te regeren zouden ze ‘de kunst verkwanselen voor een halve JSF’… Politici zijn ‘getrainde meningenmachines’ zonder inhoud of ideologie. De politicus op zijn/haar beurt zegt het niveau van ‘zakkenvuller (politicus) versus subsidieslurper (kunstenaar)’ achter zich te willen laten.

Van vier dagen debatteren valt geen worst te maken, maar de geluiden over het resultaat zijn positief. De kunstenaars hebben zich met succes weten ‘op te dringen’ aan politici. ‘Wij zijn serieuze partners om de samenleving te creëren.’ De politiek moet het veld niet in keurslijf dwingen van verantwoording afleggen over bezoekersaantallen, kunsteducatie en het aantal allochtonen dat naar musea gaat. Kunstbeleving en -participatie kun je niet monitoren op leeftijd, afkomst, etc. Er moet ruimte voor excellentie en topkunst blijven.

Het samen slapen aan de Warmoesstraat heeft ook de politici goed gedaan. Zij werden als ‘geïnspireerde mens’ wakker en kwamen weer dichter bij emoties en idealen. In plaats van vooroordelen bevestigen (‘Jij een marxistische sukkel, ik een VVD’er zonder ziel’) was het rendement van ‘slowthinking’ op de Wallen onverwacht hoog, vond de VVD-politicus, ‘effectiever dan 25 debatten’. Er komt een communiqué tot verandering, zo is beloofd. Over negen maanden plukken we hopelijk de vruchten van dit samenzijn. Tenzij de buren in voorbehoeding voorzagen en het bij wederzijds snuffelen is gebleven.

Geluksdrager

door

Zondagmiddag 10 april herdachten enkele tientallen mensen op de Dam Kambiz Roustayi, op de plek waar de Iraanse man afgelopen week door zelfverbranding levensgevaarlijk gewond raakte. De dag daarna overleed hij. Op de Dam kreeg de asielzoeker niet alleen een waardig afscheid. Er werd ook geprotesteerd tegen de wijze waarop Nederland met asielzoekers omgaat uit een land als Iran, dat grond- en mensenrechten schendt. Én tegen het Iraanse regiem zelf. Roustayi, vermeend journalist, ontvluchtte zijn land elf jaar geleden omdat vervolging en marteling dreigde wegens ‘onwelgevallige uitspraken’. Tussen de herdenkers en demonstranten stond ook een zwarte man met de Nederlandse driekleur op z’n gezicht en een Nederlandse vlag om zijn naakte lichaam gedrapeerd. Op zijn achterhoofd het woord ‘Geluksdrager’ en op zijn blote rug de tekst ‘Ik ben geen toerist, geen crimineel. Ik woon hier.’ Een statement op gympen, dat ons zwijgend maar indringend een spiegel wil voorhouden: asielzoekers zijn mensen.

Drie bomen en een struik

door

En opnieuw weerstonden de bomen op de Ringdijk in de Watergraafsmeer de storm die dagenlang onze stad teisterde. Ze deinden in de wind en bogen nederig hun kruin voor zoveel natuurgeweld. Maar verder gebeurde er niets. Al sinds de dijkdoorbraak bij Wilnis in 2003 wil het Hoogheemraadschap Amstel, Vecht en Gooi de bomen kappen. Eerst alle 130 en later vooral de 27 kastanjes. Weer later was een aantal van zeven in omloop. Omwonenden hebben dat tot nu toe tegen weten te houden. Zij betwijfelen of er echt gevaar dreigt. Maar het hoogheemraadschap hield voet bij stuk. De bomen houden een risico op beschadiging van de dijk in, zo meent het. Ze onttrekken water aan de dijk, de wortels kunnen zorgen voor gaten. Een doorbraak betekent overstroming of op z’n minst wateroverlast voor de lager gelegen Watergraafsmeer.

Ondanks verschillende scheuren in de dijk, heeft het gevreesde scenario zich niet voltrokken. Daarom staat het inmiddels ten minste 4-0 voor de bomen. Maar nu gaan enkele zwakke broeders toch tegen de vlakte. De bomen zijn geplant door en eigendom van het stadsdeel. Dat geeft een vergunning af voor het kappen van drie bomen en een struik, zo bevestigt wijkwethouder Nevin Özütok. Het buigen van de 127 bomen die mogen blijven zal ook een beetje voor de bewoners zijn die het met succes voor hen hebben opgenomen.

Eind 2011 zijn de drie bomen uiteindelijk gekapt. Op de foto één van hen.

Arabische lente voor seksuele diversiteit

door

Nederland staat stil bij het 10-jarig jubileum van de eerste homohuwelijken in ons land, op 1 april 2001 om 00:00u. Het deel van de homobeweging dat jarenlang streed voor deze mogelijkheid, gaf het traditionele instituut huwelijk een roze tint en zette het in voor de eigen emancipatie. Het homohuwelijk is het ‘beste exportproduct’ van Nederland, aldus homogoeroe Henk Krol. Het vindt niet alleen navolging in vele landen, Nederlands homovriendelijke imago en regelingen trekt, omgekeerd, ook vervolgde homo’s, lesbische vrouwen en transgenders naar hier. Onder wie Ikram en Dounia, lesbische moslima’s, die in Nederland de vrijheid vonden die ze in het land van herkomst (respectievelijk Marokko en Duitsland) niet hadden. Beide vrouwen kwamen in hun familie uit de kast en kregen daardoor een ernstig conflict met vooral hun vader en broers. Homoseksualiteit mag niet van de Koran en niet van de cultuur. In het geval van Ikram was het vooral de cultuur. Haar hoogopgeleide ouders praktiseerden hun geloof nauwelijks en voedden hun kinderen vrij op. Ze studeerde in Parijs. Ook bij Dounia, geboren en opgegroeid in Duitsland, ging het pas fout toen ze liet weten niet te zullen trouwen omdat ze lesbisch is. De vrouwen weken via omwegen uit naar Nederland om hier een veilig lesbisch bestaan op te bouwen. Ikram moet voortdurend verhuizen en over haar schouder kijken, omdat mannelijke familieleden niet opgeven en haar bedreigen. Dounia heeft geen contact meer met haar familie.

Al jaren doen verschillende organisaties pogingen de problematiek van seksuele diversiteit en islam bespreekbaar te maken. Onlangs vond in Amsterdam nog een conferentie plaats over Homoseksualiteit & Islam, georganiseerd door Turkse Arbeidersvereniging HTIB, Turks homoloket, Samenwerkingsverband van Marokkaanse Nederlanders, COC Nederland en de Zuid-Afrikaanse mensenrechtenorganisatie The Inner Circle (for queer muslims). Imam Muhsin Hendricks uit Zuid-Afrika zei daar dat in de Koran geen veroordeling van homoseksualiteit is te vinden.

Het huidige politieke klimaat in Nederland compliceert de worsteling met het geloof en de liefde van homo’s, lesbische vrouwen en transgenders (holebi’s) met een islamitische achtergrond. Geen enkele religie kan geweld tegen holebi’s, autochtoon of allochtoon, rechtvaardigen, ook het islamitische niet. Zero tolerance. Maar om moslimbashers niet in de kaart te spelen, vinden mensen het moeilijk vrij te praten over probleemsituaties. Nederlandse media gebruiken pijnlijke ervaringen van islamitische homo’s, lesbische vrouwen en transgenders als illustratie van de onverdraagzaamheid van de islam. Ze geven af op de Marokkaanse gemeenschap als zodanig, is de ervaring. Terwijl de werkelijkheid ingewikkelder is. Ikram voelt zich geen moslim meer, maar níet omdat haar familie haar homoseksualiteit niet accepteert, laat ze weten. De Marokkaans-Nederlandse moslims in haar straat en in de moskee waar ze boodschappen doet, aanvaarden haar zoals ze is.

De vrouwen willen hun eigen ‘Arabische’ lente afdwingen en bewerkstelligen. Waarvan akte.

Coalitie Eropaf

door

Twee jaar geleden werd de Coalitie Erbij gepresenteerd, een Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid. Dat klonk als een Deltaplan. Eenzaamheid is een groeiend, maar grotendeels onzichtbaar probleem. En eenzame mensen zijn moeilijk te bereiken. Uit onderzoek blijkt dat in Nederland rond een miljoen mensen sterk vereenzaamd zijn of zich erg eenzaam voelen. Coalitie Erbij is een landelijk samenwerkingsverband van dertien vrijwilligers- en belangenorganisaties en maatschappelijk betrokken bedrijven, onder wie de Zonnebloem, Humanitas, het Nationaal Ouderenfonds en de KPMG. Zij willen dat eenzaamheid meer politieke aandacht krijgt, dat er meer onderzoek naar wordt gedaan en, vooral, dat Nederland er de strijd tegen aanbindt. De bundeling van krachten en interne kruisbestuiving leidden tot nieuwe initiatieven, zoals een jaarlijkse Week tegen Eenzaamheid. Bestaande organisaties als Burendag en Van Harte restaurants kregen een impuls iets extra’s te doen aan eenzaamheid.

Als aanjager lijkt de Coalitie Erbij meerwaarde te hebben. Ze bereikt professionals, politici en de publieke opinie en dat zal de schil rondom mensen die eenzaam zijn mogelijk versterken. Maar heeft de doelgroep zelf baat bij deze inspanningen, meer dan van de deelnemende, actieve organisaties afzonderlijk? Een woordvoerder van Coalitie Erbij laat weten dat men er nog niet in is geslaagd de ambities waar te maken. ‘De intenties zijn er wel, maar die komen er onvoldoende uit. Dat komt door geldgebrek en moeizame fondsenwerving. We hebben contact met tientallen gemeenten, zij blijken niet te weten wat ze tegen eenzaamheid kunnen doen. Coalitie Erbij zelf organiseert geen concrete acties of activiteiten.’ Oef, dat klinkt minder veelbelovend als het leek. Laat de goede bedoelingen van Coalitie Erbij niet verzanden in bureaucratie. Een overaanbod zonder de vraag te bereiken, laat staan de beantwoorden: dat is ouderwetse politiek. Ga op de mensen zelf af!